Negatief zelfbeeld

 

Wat is een zelfbeeld?

We hebben allemaal een bepaald beeld van anderen én van onszelf. De manier waarop wij hierover denken ontstaat vaak al in onze (vroege) jeugd en het bepaalt in belangrijke mate ons gevoel en gedrag. Bijvoorbeeld: wie zichzelf saai vindt, zal niet snel op de voorgrond treden; wie zichzelf dom vindt, begint niet gemakkelijk aan een opleiding of zal niet meteen op een baan solliciteren waarvoor een zekere intelligentie is vereist. Wie vindt dat hij lelijk is, zal zich doorgaans op de achtergrond houden en zich onopvallend kleden. Hierbij komen we al snel terecht in een vicieuze cirkel; bijv. wie denkt saai te zijn, zal zich saai gaan gedragen en zich hierdoor steeds saaier gaan gedragen.

Behandeling

Juist omdat ons zelfbeeld zo bepalend is voor ons doen en laten, is het belangrijk om te bepalen of ons zelfbeeld wel klopt met de werkelijkheid, niet negatiever of positiever dan nodig. Het zou namelijk zonde zijn van verloren kansen wanneer we onszelf dommer vinden dan we in werkelijkheid zijn. Het helpt ons ook niet veel verder, wanneer we denken dat we heel slim zijn, terwijl dat in feite niet zo is. We zouden in dat geval taken op ons nemen die we niet aankunnen met alle gevolgen van dien. Een zelfbeeld moet zo realistisch mogelijk zijn. Behandeling van een negatief zelfbeeld heeft dan ook niet tot doel dat iemand zichzelf alleen maar geweldig gaat vinden, dat is namelijk geen positief zelfbeeld, maar eerder arrogantie of verwaandheid. Iemand met een positief zelfbeeld is juist heel goed in staat om ook zijn zwakke punten onder ogen te zien en om fouten en blunders toe te geven. Alhoewel niemand het prettig vindt om dit te moeten doen, zal men wel in staat zijn om hier overheen te stappen zonder zichzelf steeds naar beneden te halen of waardeloos te vinden.

Symptomen

Hoe weet je of je een negatief zelfbeeld hebt? Een negatief zelfbeeld herken je aan de volgende symptomen, signalen en kenmerken:

  • Je hebt het gevoel niets te kunnen.
  • Je hebt het gevoel niets goed te kunnen doen.
  • Je bent jezelf altijd aan het bekritiseren.
  • Je voelt je niet trots op jezelf.
  • Je denkt dat anderen belangrijker zijn dan jezelf.
  • Je denkt dat anderen beter zijn dan jezelf.
  • Je kijkt daarom op tegen anderen mensen.
  • Je voelt je voortdurend te kort geschoten.
  • Je overwaardeert de dingen die je slecht doet.
  • Je onderwaardeert de dingen die je goed doet.
  • Je bent zeer gevoelig voor kritiek van anderen.
  • Je bent altijd op zoek naar waardering van anderen.
  • Je hebt geregeld last van depressieve gevoelens.

Chantal Rooth, psycholoog Hoofddorp kan je helpen een negatief zelfbeeld te overwinnen.